Vitiligo

Wat is het?

Viltiligo is een onschuldige aandoening waarbij de huid en het haar pigment verliezen en waarbij witte plekken van verschillende grootte en vorm ontstaan. 
De pigmentcellen (melanocyten), die in het onderste deel van de opperhuid voorkomen, ontbreken volledig. Vilitigo is niet besmettelijk. Ongeveer 1% van de bevolking lijdt aan vitiligo.

Hoe ontstaat het?

De precieze oorzaak van vitiligo is nog onbekend. Verschillende mogelijke oorzaken worden bestudeerd.

Vitiligo zou voor een deel erfelijk zijn. Vitiligo komt namelijk vaker voor bij identieke tweelingen en bij verschillende  personen binnen één familie. Dit wijst erop dat erfelijke factoren een rol kunnen spelen bij het ontstaan.

Ook een afwijking in het immuunsysteem speelt mogelijk een rol. Bij een auto-immuunziekte is het afweersysteem gericht tegen weefsels en/of afzonderlijke cellen van het eigen lichaam, hetgeen leidt tot ziekte van het bijhorende orgaan of orgaansysteem. In het geval van vitiligo wordt aangenomen dat deze immunologische reactie de vernietiging van pigmentcellen veroorzaakt. Ook andere auto-immuunziekten komen vaker (maar nog steeds zeldzaam) voor bij patiënten met vitiligo, zoals bepaalde ziekten van de schildklier, de ziekte van Addison (het tekortschieten van de bijnier), alopecia areata (vlekkerig haarverlies) en suikerziekte of diabetes.

Sommige 'externe'  factoren lijken vitiligo te kunnen uitlokken bij personen die voor vitiligo een "aanleg" hebben. Deze factoren zijn o.a. ernstige emotionele spanningen, zonnebrand, bevalling en lichamelijk letsel.

Wat zijn de verschijnselen?

De plekken variëren in grootte en vorm; zij kunnen zich geleidelijk uitbreiden en hebben vaak een rand die donkerder is dan de normale huid. Vitiligoplekken vindt men vaak rondom lichaamsopeningen en in de huidplooien bij de geslachtsorganen, op drukplaatsen, op handen en voeten, op plaatsen van herhaald trauma (letsel) en in het gelaat. Het haar in de vitiligoplekken wordt vaak wit. Het verloop van de ziekte is niet constant en daarom ook niet goed te voorspellen. Gewoonlijk wordt de huidafwijking geleidelijk erger, met tussenliggende perioden van verbetering. Spontaan herstel van vitiligoplekken, met name van aan zonlicht blootgestelde delen, komt regelmatig voor. Vitiligo kan ook voorkomen thv de slijmvliezen, bijvoorbeeld de lippen.

Plekken op lippen, gelaat, handen en vitiligo-letsels die op latere leeftijd ontstaan lijken minder kans op spontane verbetering te hebben.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Ongeveer 50% van alle vitiligo-gevallen openbaart zich vóór het 20ste levensjaar en 70-80% vóór het 30ste levensjaar. Vitiligo is over het algemeen zo gemakkelijk te herkennen dat de diagnose gewoonlijk kan worden gesteld op grond van het klinisch beeld. Aanvullende diagnostiek is vrijwel nooit nodig. Zelden moet door middel van een huidbiopsie een andere pigmentstoornis worden uitgesloten. 

Wat is de beste behandeling?

Tot nu toe is er geen zeer effectieve therapie voor vitiligo bekend. De bestaande therapieën geven een matige kans op succes. De behandeling duurt in het algemeen lang, d.w.z. maanden tot jaren.

Corticosteroïden

De behandeling met corticosteroïdhoudende crèmes is  soms succesvol, vooral bij beginnende vitiligo. Soms kan de behandeling met corticosteroïdhoudende crèmes ook met PUVA -therapie worden gecombineerd. De behandeling met corticosteroïden mag niet te lang worden voortgezet, omdat deze crèmes op langere termijn schadelijke bijwerkingen kunnen hebben. Het is daarom van belang de behandeling op regelmatige basis te laten opvolgen door de arts die ze heeft voorgeschreven.

PUVA

Dit is waarschijnlijk de meest aangewezen wijze van behandeling van uitgebreide vitiligo. Het principe ervan is dat de huid door inname van een 'psoraleen' (licht-gevoelige stof van plantaardige oorsprong) gevoeliger wordt gemaakt voor ultraviolet licht, waarna belichting van het lichaan met ultraviolet licht (in een UV-cabine bij de dermatoloog) volgt.

De behandeling met ultraviolet licht moet met de nodige voorzichtigheid gebeuren omdat door verhoogde gevoeligheid het gevaar bestaat van verbranding van de huid. Ook deze behandeling moet enige tijd worden volgehouden. Pas na enkele weken tot maanden is het eerste succes zichtbaar. Er treden eerst pigmentaties op in de vitiligoplek in de vorm van bruine puntjes, die naderhand kunnen samenvloeien.  Op plaatsen waar zich geen haarwortelzakjes (handpalmen/voetzolen) bevinden is de kans op succes gering. Bij de PUVA-behandeling treden soms bijwerkingen op.

Transplantatie

Bij de transplantatie kan gebruik gemaakt worden van het verplaatsen van stukjes normaal gepigmenteerde huid naar een vitiligogebied. En,kel vrij beperkte en volledig gestabiliseerde vitiligo komt hiervoor in aanmerking. De behandeling wordt nog niet algemeen toegepast.

Wat kan men zelf nog doen?

Camouflage van gedepigmenteerde plekken met een huidkleurige make-up heeft geen genezende werking, maar is wel een goede methode voor maskering van de ontsierende huidafwijkingen met name in het gelaat. Hiertoe kan specifieke corrigerene make-up gebruikt worden. Uw arts kan u hierover advies geven.

Verder dient te worden bedacht dat na blootstelling aan zonlicht in de vitiligoplekken gemakkelijk verbrandingsverschijnselen optreden. Daarom dient de huid bij patiënten met vitiligo altijd goed beschermd te worden tegen zonverbranding door kleding of door een zonbeschermende crème. Dit heeft dan tevens als voordeel dat de gezonde wel pigmentvormende huid minder afsteekt tegen de witte ongepigmenteerde huid. Volledig vermijden van de zon is niet zinvol, net omdat gedoseerde (voorzichtige) blootstelling een re-pigmenterend effect zou kunnen hebben (zie: PUVA als behandeling).