Basaalcelcarcinoom

Wat is een basaalcelcarnicoom?

Het basaalcelcarnicoom (of basocellulair carcinoom of 'baso') is de meest voorkomende vorm van huidkanker. De kwaadaardige veranderingen ontstaan in de onderste of 'basale' cellen van de opperhuid. Het komt voornamelijk voor bij oudere mensen (meer dan 95% komt voor bij mensen ouder dan 40 jaar).
Basaalcelcarnicomen zijn goed te behandelen. Ze zijn in principe de 'minst gevaarlijke' vorm van huidkanker. Toch is een afdoende behandeling en nauwkeurige opvolging meestal noodzakelijk.

Hoe onstaat een basaalcelcarcinoom?

Langdurige en overmatige blootstelling aan zon- of ander UVlicht (bvb zonnebank) is de belangrijkste risicofactor voor het ontstaan van basocellulaire carcinomen. De UV-straling veroorzaakt beschadiging van het erfelijk materiaal in de celkern (DNA) van de cellen in de opperhuid. Wanneer dit beschadigd DNA onvoldoende hersteld wordt, ontstaat er een kwaadaardige cel, die ongecontroleerd begint te groeien , waardoor na verloop van tijd huidkanker ontstaat.

Het lijkt erop dat kortdurende intensieve zonblootstelling, bv in de vakantie, met name tijdens de kinderjaren, meer schade aanricht dan continue zonblootstelling zonder verbranding. Het schadelijke effect van ultraviolette straling is nog groter bij patiënten met een zgn. 'gevoelig huidtype': lichte huid en blauwe/lichte ogen.

Er moeten ook nog andere factoren een rol spelen in het ontstaan van basocellulaire carcinomen, want ze kunnen ook voorkomen op plaatsen die niet of nauwelijks in de zon komen ('schaduwzones'). Ze kunnen ook ontstaan op plaatsen die vroeger met röntgenstralen werden bestraald (radiotherapie).

Wat zijn de verschijnselen?

Er zijn verschillende vormen van het basaalcelcarcinoom. Ze hebben met elkaar gemeen dat op de huid een langzaam groeiende roze-, huidkleurige- of lichtbruine verhevenheid ontstaat, die geleidelijk groter wordt. Maar vroeg of laat gaat het letsel in het midden stuk, waardoor een niet-genezend wondje ontstaat. Meestal zijn er geen klachten van jeuk of pijn. Het aspect van het gezwelletje is wat glazig, glanzend en toont soms kleine bloedvaatjes.

Een baso ontstaat vooral op de zonbeschadigde huid van het aangezicht, zoals op en en om de neus, de slapen en de oren.

Een bijzondere vorm is het 'superficieel basaalcelcarcinoom'. Het gaat dan meestal om een rood, schilferend plekje dat stilaan groter wordt, of ook soms centraal een wondje vormt. Het wordt soms verward met eczeem- of psoriasisplekjes.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Vaak zal de dokter onder plaatselijke verdoving een stukje weefsel wegnemen (een biopsie) voor microscopisch onderzoek. Indien het gezwelletje nog erg klein is, kan worden besloten het dadelijk volledig te verwijderen. Het weefsel wordt vervolgens opgestuurd om achteraf de diagnose alsnog te bevestigen en om te zien of het helemaal verwijderd is.

Wat is de behandeling?

  • Excisie:
    In de meeste gevallen zal een baso onder plaatselijke verdoving chirurgisch worden verwijderd (excisie/ 'uitsnijden' en hechten), waarbij rekening wordt gehouden met het beste cosmetische resultaat.
    Andere technieken die gebruikt kunnen worden zijn:

  • Cryochirurgie:
    Het letsel wordt dmv vloeibare stikstof kortdurend 'bevroren'. Dit wordt enkel bij zeer kleine of beginnende letsels overwogen.

  • Celdodende zalf (5-fluorouracil of imiquimod):
    De zalf wordt door uzelf gedurende een 2 à 3 weken aangebracht en zal specifiek de 'slechte' cellen vernietigen. Gevolg kan zijn dat een vervelend geïrriteerde zone of wonde ontstaat. Nadien wordt een wondhelende behandeling ingesteld tot alles volledig genezen is.
  •                                                                                                                                                                                         
  • Curettage en coagulatie:
    Het weefsel wordt onder plaatselijke verdoving afgeschraapt met een scherp instrument (curettage) en vervolgens verder weggebrand.
  • Mohs microchirurgie
    Vooral de 'superficiële' basocellulaire carcinomen zijn soms op het zicht zeer slecht aflijnbaar, wat het vaak moeilijk maakt om ze met zekerheid VOLLEDIG weg te nemen. Ze lopen vaak verder in de huid dan op het eerste gezicht wordt gedacht. Dat vormt vooral een probleem op meoilijke plaatsen (zoals rond het oog, de neus, de mond, de oren,..) waar 'huidsparend' moet gewerkt worden.
    Daarom wordt hierbij soms een speciale chirurgische techniek toegepast, waarbij tijdens de ingreep het weggesneden deel onmiddellijk door een arts-patholoog microscopisch onderzocht kan worden. Wanneer hierdoor blijkt dat het letsel onvoldoende werd verwijderd, kan dadelijk verder worden weggesneden. Deze procedure wordt herhaald tot men helemaal zeker is dat het letsel volledig uitgehaald is, en pas dàn wordt gestart met het herstel van de huid (vaak met greffe of plastische chirurgie).

Uw arts zal met u bespreken welke techniek in uw geval het meest geschikt is. Hierbij wordt gekozen voor de techniek die het letsel zo VOLLEDIG mogelijk kan wegdoen, met tegelijk toch een zo mooi mogelijk cosmetisch resultaat.

Wat kan u zelf nog doen?

Uiteraard is het van belang overmatige zonblootstelling te vermijden. Het is van belang om te zorgen dat kinderen niet verbranden in de zon. Op het middaguur uit de zon blijven, een beschermende pet/hoed en T-shirt dragen én een aangepaste zonnecrème regelmatig en voldoende smeren, zijn de belangrijkste maatregelen. Lees hierover meer in onze folder 'Omgaan met de zon'.

Wat zijn de vooruitzichten?

Basaalcelcarcinomen zaaien niet uit en vrijwel niemand zal dan ook aan deze vorm van huidkanker overlijden. Het is wel belangrijk om basaalcelcarcinomen te behandelen, omdat deze gezwellen niet vanzelf genezen en langzaam groter worden.

In ongeveer 4-10% van de gevallen komt het gezwel, na de eerste behandeling, op dezelfde plek op de huid weer terug.

Verder is het van belang opmerkzaam te blijven op nieuwe basaalcelcarcinomen, omdat bij ongeveer 25% van de mensen ergens anders op de huid opnieuw een basaalcelcarcinoom ontstaat. Bij de controlebezoeken aan uw dermatoloog wordt dan ook niet alleen gelet op een recidief maar ook op eventuele nieuwe basaalcelcarcinomen.

De duur van de periode waarin u onder controle blijft alsook de frekwentie van de controles hangt af van het type baso, de plaats, de grootte, de behandeling die werd ingesteld, de vroegere zonblootstelling etc... en wordt met uw dermatoloog afgesproken. Dit varieert van enkele jaren tot soms levenslang.